Alka zwyczajna, alka, Alca torda, Razorbill, Tordalk.
Ptaki morskie, alkowate, ptaki oceaniczne, ptaki wodne, strunowce, siewkowe, Alcidae, Charadriiformes, Alca, birds, seabirds, auk, razorbill, marine birds, Vogel, Vögel, Seevögel, Tordalk.
Niemcy, klify na wyspie Helgoland, 25.05.2026 r.
Alka zwyczajna to jeden z najbardziej charakterystycznych ptaków morskich północnego Atlantyku. Dzięki kontrastowemu czarno-białemu upierzeniu, masywnej sylwetce oraz wysokiemu, bocznie spłaszczonemu dziobowi jest łatwo rozpoznawalna wśród innych gatunków alkowatych. Doskonale przystosowana do życia na otwartym morzu, zachwyca umiejętnościami nurkowymi oraz niezwykłą wytrzymałością w surowych warunkach północnych wybrzeży.
Alka zwyczajna (Alca torda) jest średniej wielkości ptakiem morskim z rodziny alkowatych (Alcidae). Występuje na północnych wodach Oceanu Atlantyckiego, gniazdując na skalistych wybrzeżach, klifach oraz wyspach Europy i Ameryki Północnej. Najliczniejsze kolonie znajdują się między innymi na Islandii, Wyspach Brytyjskich, Wyspach Owczych, w Norwegii oraz na wybrzeżach Kanady. W Polsce jest gatunkiem bardzo rzadko obserwowanym, pojawiającym się głównie podczas jesiennych i zimowych sztormów na Bałtyku.
Dorosłe osobniki w szacie lęgowej mają czarną głowę, szyję, grzbiet oraz górną część skrzydeł, natomiast spód ciała jest biały. Charakterystyczny dziób jest wysoki, czarny i poprzecinany cienkimi jasnymi liniami. Na dziobie oraz pomiędzy dziobem a okiem widoczna jest wąska biała kreska, stanowiąca ważną cechę rozpoznawczą gatunku. Po sezonie lęgowym gardło i część policzków stają się białe.
Samce i samice wyglądają bardzo podobnie, a dymorfizm płciowy jest słabo zaznaczony.
Alka zwyczajna osiąga długość ciała około 38–43 cm, rozpiętość skrzydeł 60–69 cm i masę od 500 do 900 gramów. Jej krępa budowa oraz stosunkowo krótkie skrzydła są przystosowaniem do sprawnego nurkowania i poruszania się pod wodą.
Większość życia spędza na morzu, często daleko od lądu. Jest znakomitym nurkiem, który podczas polowania wykorzystuje skrzydła jako napęd pod wodą. Potrafi zanurzać się na głębokość kilkudziesięciu metrów i pozostawać pod powierzchnią przez ponad minutę.
Pokarm alki stanowią przede wszystkim niewielkie ryby, takie jak śledzie, szproty, dobijaki i gromadniki. Uzupełnieniem diety są skorupiaki oraz inne drobne organizmy morskie. Zdobycz chwytana jest pod wodą podczas szybkiego pościgu.
Okres lęgowy przypada na wiosnę i początek lata. Alki tworzą zwarte kolonie na półkach skalnych i klifach morskich, często wspólnie z innymi gatunkami ptaków morskich. Samica składa zwykle jedno jajo bezpośrednio na nagiej skale lub w niewielkiej szczelinie. Oboje rodzice uczestniczą w wysiadywaniu oraz opiece nad pisklęciem.
W locie alka porusza się szybko, wykonując energiczne i regularne uderzenia skrzydeł. Z powierzchni wody startuje z wyraźnym rozpędem. Na lądzie porusza się nieco niezgrabnie, natomiast w wodzie jest wyjątkowo zwinna i sprawna.
Światowa populacja alki zwyczajnej liczy kilka milionów osobników. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje gatunek jako najmniejszej troski (LC). Lokalnie zagrożeniem mogą być zanieczyszczenia mórz, wycieki ropy naftowej, zmiany klimatyczne oraz spadek liczebności ryb stanowiących podstawę jej pożywienia.